یکشنبه 01 مهر 1397

* سازمانهای مردم نهاد


                                         سازمان های مردم نهاد ( ( NGO -  خوانش اجتماعی سازمان های مردم نهاد استان آذربایجان غربی تا پایان شش ماهه اول سال 95

NGO)S)   تحلیل آماری سازمان های غیردولتی

نتایج بررسی های نشان می دهد تا آذرماه سال 1395  تعداد 303 سازمان غیردولتی به صورت مرکز اصلی و14شعبه ملی در استان وجود دارد ،همچنین ازمجموع 317سازمان و شعبات موجود تعداد 246  تشکل اعم از فصلی ، مقطعی ، موردی و...فعال و 71 تشکل غیر فعال هستند و شهرستان ارومیه با 138 سازمان دارای بیشترین فراوانی و شهرستان پلدشت و شوط با 1 تشکل کمترین تعداد تشکل را دارا هستند،. از مجموع 317 تشکل غیردولتی(باشعبات) تعداد 229سازمان ثبت شده و تعداد 88سازمان ثبت نشده وجود دارد، همچنین از مجموع 303 سازمان غیر دولتی 150تشکل ازاستانداری و فرمانداری ها و 153تشکل دارای پروانه فعالیت از سایردستگاههای اجرائی استان صادر کننده مجوز هستند، و دربین مراجع صادرکننده مجوزفعالیت سازمان بهزیستی استان با 90تشکل بیشترین مجوز فعالیت سازمان های غیردولتی را صادر کرده اند .،تعداد تشکلهای زنان 31 فقره می باشد که باموضوع فعالیت های مختلف ازطریق دستگاههای ذیربط صادرکننده مجوز ، پروانه فعالیت دریافت نموده اند.

NGO)S)  موضوع فعالیت سازمان های غیردولتی)

سازمان های غیردولتی و شعبه های آنها  غالبا در فعالیت های امورخیریه ، امور اجتماعی ، امور فرهنگی ، هنری ، علمی ، آسیب های اجتماعی ، امور بهداشتی و درمانی، امور مذهبی، محیط زیست ، ورزشی، بشر دوستانه، توسعه پایدار،عمرانی را به خود فعالیت دارند.

درسازمان های غیر دولتی بالاترین مرجع تصمیم گیری به دو صورت" مجمع هیات امنایی "و"مجمع عموی اعضاء" است و از مجموع 303تشکل تعداد 213 سازمان از نوع هیات امنایی و تعداد90 سازمان از نوع مجمع عمومی اعضاء هستند،همچنین 18 درصد از سازمان های غیر دولتی و شعبه های دارای مکان استجاری ، 7 درصد ملکی، و 60 درصد فاقد مکان مشخص و 23 درصد از سازمان های غیر دولتی و شعبات به طور موقت از سوی اشخاص حقیقی و  مکان های دولتی تامین شده است ،.ایضا کل اعضای سازمان های غیردولتی (اصلی وشعبه) 14517نفر هستند که از این تعداد 7882نفریعنی 54 درصد را زنان وتعداد 6635نفریعنی 46درصد را مردان تشکیل می دهند،  درتشکل های غیردولتی تقریبا 22 درصد افراد پائین تراز مدرک دیپلم و 29 درصد افراد دیپلم و49درصدرا افراد دارای لیسانس و بالاتر تشکیل داده اند.

درتشکل های غیردولتی حدودا 73 درصد ازارکان اصلی اعم از( موسسان ، بازرسان، مدیرعامل و اعضای اصلی )بیکار، بازنشسته دولت،دانشجو ویا جویای مشاغل دولتی بوده و 27 درصد نیز دارای پست دولتی و مشاغل آزاد هستند، از کل سازمان های غیردولتی و شعبات قریب 68 درصد درمرکز استان و مابقی یعنی 32 درصد در بقیه شهرستان های تابعه دایرهستند.

 NGO)S ) منبع عمده تأمین هزینه هادر سازمان های غیردولتی   

مهمترین منبع تأمین هزینه های جاری سازمانهای مردم نهاد جمع آوری کمک های مردم ازطریق صنادیق و پرداخت های مستقیم اشخاص حقیقی و حقوقی بوده که حدود94 درصد سازمان های موصوف هزینه های خود را ازین طریق تامین می نمایند و حدود 6درصد نیز ازمحل پرداخت حق عضویت اعضاء، منابع دولتی(برون سپاری وظایف) درقالب عقد قرارداد انجام کارمعین ...تامین می شود.،نکته قابل ذکراینکه بدلیل ورود افرداد جویای کار و بازنشسه های دولتی برای تشکیل سازمان غیردولتی که غالبا با انگیزه های مادی و اشتغال صورت می گیرد به استثنای چند تشکل محلی بیش از91 درصد ازکمکهای مالی جمع اوری شده صرف امور جاری ، مصرفی، حق الزحمه پرسنل بصورت شرکتی و هکذا پرداخت های این چنینی می گردد، و درکل تقریبا 9 درصد کمک های مردمی به گروههای مورد هدف خدمات رسانی می گردد. 


آمار پروانه های صادره از سوی مراجع ذیربط استان

ردیف

مرجع صادر کننده مجوز

تعداد مجوز

استناد قانونی برای صدور مجوزفعالیت

1

استانداری و فرمانداری های تابعه استان

150

مصوبه شماره 27862/31281ه  ت/مورخ 8/5/84 هیات محترم وزیران( اصلاحیه)

2

سازمان بهزیستی استان

90

بند 13ماده 26 قانون تنظیم بخشی از مقررات دولت مصوبه مجلس شورای اسلامی

3

اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی

17

مصوبه 385 جلسه 8/81375 شورای انقلاب فرهنگی

4

نیروی انتظامی استان

12

آیین نامه اصلاحی ثبت موسسات غیر تجاری مصوب سال 1337 وزارت دادگستری بر اساس ماده 584، 585 قانون تجارت

5

ورزش و جوانان (سازمان ملی جوانان سابق )

34

تفاهم نامه شماره 125179/8/1مورخ 26/11/76فی مابین وزارت کشور و سازمان ملی جوانان(سابق)

6

جمع مجوزهای صادره

303


ضریب تغییر ( سه ساله)  سمن ها ی استان آذربایجان غربی

مدیریت و پایش فعالیت ها دربرنامه های مربوط به  حوزه سمن ها

ردیف

عنوان بر نامه

سطح

واحد

سال 1393

سال 1394

سال 1395

ضریب تغییر

1

صدور پروانه فعالیت به سمن هااز طریق مراجع تخصصی ذیصلاح

فعالیت

تعداد

86

219

303

3/252

2

نظارت بر عملکرد مالی و اجرائی سمن ها

فعالیت

پرونده

56

95

258

7/360

3

برگزاری کلاس های آموزش توجیهی و توانمند سازی سمن ها از طریق مراجع ذیربط تخصصی

فعالیت

کلاس

8

10

16

100/0

4

بررسی پرونده های متقاضیان از طریق سیستم مکانیزه سمن ها

فعالیت

تعداد

12

23

45

275/0

5

برگزاری جلسات کار گروه سمن های مدیریت بحران

فعالیت

تعداد

2

6

8

300/0

6

پیگیری و برگزاری جلسات کمیته تخصصی توسعه مشارکت های مردمی شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر

فعالیت

تعداد

3

4

5

6/66

7

پیگیری و برگزاری جلسات هیات های نظارت سمن های استان و شهرستان

فعالیت

تعداد

19

21

32

42/68

8

برگزاری جلسات اطاق فکر سمن ها

فعالیت

تعداد

0

0

12

0


آمار صدور پروانه فعالیت به سمن های استان بر حسب موضوع فعالیت

ردیف

عنوان فعالیت

تعداد

1

امور خیریه

67

2

اموراجتماعی

65

3

امور فرهنگی وهنری

38

4

علمی

31

5

آسیب های اجتماعی ( مواد مخدر)

25

6

امور بهداشتی و درمانی

18

7

امورمذهبی

14

8

توسعه پایدار

4

9

ورزشی

6

10

محیط زیست

29

11

بشر دوستانه

2

12

عمرانی

4

جمع کل

303



توزیع فراوانی صدو رپروانه فعالیت به تفکیک حیطه جغرافیایی سمن ها با فعالیت سطح استانی و شهرستانی

ردیف

سطح استانی

سطح شهرستان

امور خیریه

امور اجتماعی

امور فرهنگی و هنری

علمی

آسب های اجتماعی

بهداشت و درمان

امور مذهبی

توسعه پایدار

ورزشی

محیط زیست

عمرانی

بشر دوستانه

جمع

3

0

0

0

0

3

1

0

0

2

3

0

12

1

ارومیه

24

16

29

28

8

10

3

2

5

12

0

1

138

2

اشنویه

2

1

2

0

0

2

0

0

0

1

0

0

8

3

بوکان

4

2

1

0

1

1

0

0

0

2

0

0

11

4

پیرانشهر

1

1

0

0

0

0

0

0

0

1

0

0

3

5

پلدشت

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1

6

تکاب

2

2

1

0

0

1

0

0

0

1

0

0

7

7

چالدران

2

0

1

0

1

0

0

0

0

0

0

0

4

8

چایپاره

2

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

3

9

خوی

8

8

3

5

5

0

2

0

0

2

0

0

33

10

سردشت

0

2

3

0

0

1

1

0

0

1

0

0

8

11

سلماس

3

0

2

0

0

0

1

0

1

0

0

0

7

12

شوط

0

2

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2

13

شاهین دژ

1

0

0

0

1

0

1

0

0

0

0

0

3

14

ماکو

1

2

1

0

0

0

0

1

0

1

1

0

7

15

مهاباد

2

9

3

0

5

0

0

0

0

1

0

0

20

16

میاندوآب

4

4

1

1

2

0

2

1

0

0

0

0

18

17

نقده

3

3

4

1

1

0

3

0

0

3

0

0

18

جمع کل

67

65

38

25

31

18

14

4

6

29

4

2

303


تعداد و عضویت تشکل های غیر دولتی استان بر حسب سمن های فعال و غیر فعال با احتساب شعبات

ردیف

نمایه

واحد

تعداد

1

سمن های فعال

سمن

246

2

سمن های غیر فعال

سمن

71

3

سمن های فعال و غیرفعال

سمن

317

4

اعضای تشکل های فعال

نفر

12997

5

اعضای تشکل های غیرفعال

نفر

1520

6

اعضای تشکل های فعال و غیرفعال

نفر

14517

7

سمن های ثبت شده

سمن

229

8

سمن های ثبت نشده

سمن

88

9

 عضویت زنان

نفر

7882

10

عضویت مردان

نفر

6635

11

عضویت زنان و مردان

نفر

14517


اهم اقدامات حوزه سمن های استان

- ابلاغ آخرین دستور العملها و بخشنامه های وزارت کشور به هیات نظارت مستقر در فرمانداری های تابعه استان

 - تشکیل اطاق فکر سمن وبرگزاری 16جلسه در استانداری و فرمانداری های تابعه استان

-تشکیل 10جلسه مشترک سمن ها و دستگاههای اجرائی استان به تناسب موضوع فعالیت و دعوت از اعضای سمن های موفق در جلسات 

- بازدید از نحوه فعالیت سمن ها 36 فقره

- تشکیل نمایشگاه تخصصی در محل دستگاه اجرائی های اجرائی صادر کننده مجوز فعالیت به تعداد 6 فقره

- گزارش گیری و نظارت برعملکرد مالی  و اقدامات و فعالیت سمن ها به تعداد 258فقره توسط دستگاههای اجرائی و فر مانداری های تابعه استان

- تشکیل دبیر خانه های سمن ها در شمال ، جنوب و مرکز استان به منظور تبادل نظر و استفاده سمن ها از تجربیات یکدیگر

- شبکه سازی سمن ها به تناسب موضوع فعالیت به منظور گسترش فعالیت های مشارکتی  وهم اندیشی در موضوعات مشترک

- دعوت از علاقه مندان جامعه برای تاسیس سمن تخصصی و جامعه محور  در عرصه های متعدد فعالیت های اجتماعی بویژه در موضوع امر بحران 

- برگزاری 8جلسه کارگروه کاری سمن ها در امور مربوط به بحران وارائه آموزش های تخصصی به اعضای تشکل ها و صدور گواهی مهارت به افراد آموزش دیده 

- تشکیل 32جلسه هیات نظارت سمن ها در استانداری و فرمانداری تابعه استان

-تشکیل 45فقره پرونده برای متقاضیان تاسیس سمن و بررسی 28پرونده به منظور صدور مجوز فعالیت

-  صدور 303 فقره مجوز فعالیت به متقاضیان سمن ها از طریق دستگاههای تخصصی و فرمانداری های تابعه استان

- فعال سازی هیات های نظارت سمن های شهرستان های تابعه استان و پیگیری مصوبات آنها

- رسیدگی به شکایات سمن ها 4 مورد 

- برگزاری 4 کارگاه آموزش تخصصی با حضور اعضای سمن های تخصصی ، ضمنا کارگاه اموزش عمومی ویژه سمن ها در شمال استان بر گزار و برنامه ریزی شده تا پایان سال در جنوب و مرکز استان نیزبرگزار گردد. 

- همچنین در نظر است نمایشگاه سمن های استان با هدف : 1- اطلاع رسانی و معرفی عملکرد سمن های موفق 2- فراهم آوردن امکان و محیحطی برای ارائه دستاورد ها و توانمندی های سمن ها3- آشنایی سمن ها از توانایی ها و ظرفیت های یکدیگر 4- تقویت مشارکت ها ی مردمی مبتنی بر اعتماد و همکاری تشکل ها در تمامی عرصه ها مختلف 5- بهره گیری از ظرفیت سمن ها در برنامه ها و طرح های اجرائی و اخذ خدمات امدادی مورد نیاز نهادهای دولتی توسط سمن های بر خودارقبل در موضوعات:1- اجتماعی 2- فرهنگی 3- هنری 4- علمی 5- ورزشی 6- زنان 7- کودکان 8- امور مذهبی9- امور خیریه 10- عمران و آبادی 11- علمی و پژوهشی 12 – اسیب های اجتماعی 13- کار آفرینی 14- فنی و حرفه ای 15 کشاورزی و... قبل از پایان سال جاری بر گزار گردد.


عمده  تنگنا
ها و مشکلات

1- عدم وجود قانون شفاف در حوزه سمن ها

2- مشکلات حقوقی سمن ها

3- آشنا نبودن اکثریت مردم از نقش سمن ها و نهاد های مدنی در جامعه

4- خلاءاعتماد لازم بین مدیران اجرائی نسبت به اقدامات و فعالیت سمن ها

5- عدم ثبات اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی برای فعالیت های پایدارتشکل های غیردولتی

6- عدم پاسخگویی و شفافیت عملکرد مالی و اجرائی ازجانب سمن ها سنتی و تخصصی 

7- خلاء نظارتی از سوی دستگاههای اجرائی تخصصی  به تناسب موضوع فعالیت سمن ها درجامعه بارویکرد حمایتی

8- مشکلات مالی سمن ها و نیازآنها به تخصیص اعتبارات دولتی 

9- آشنا نبودن اکثریت سمن ها به شیوه های مدیریت های نوین ، وشیوهای تجهیز منابع مالی برای کاهش وابستگی به دولت

10- تقابل جامعه سنتی با جامعه مدرنیته وگذرازغالب بودن افکار سنتی در مباحث فرهنگ سازی برای ایفای نقش سمن ها به عنوان یک نیاز اساسی در جامعه فعلی

11- عدم گردش مسئولیت ها درمدیریت داخلی سمن ها و قائم به فرد شدن اقدامات تشکل ها

12- اقدامات بیهوده و مصرفی سمن ها تحت عنوان فعالیت که بعضا هزینه های اجتماعی وامنیتی ... را درپی بردارد

عمده راهکارهای پیشنهادی

1- تصویب قانون جامع تشکل ها در مجلس شورای اسلامی

 2-  برون سپاری فعالیت ها و اقدامات قابل واگذاری به سمن های فعال و برخودار

3- حمایت مادی و معنوی و توسط دستگاههای اجرائی استان از سمن ها

4-ایجاد ثبات و اعتماد سازی لازم  در جامعه برای ورود سمن ها درعرصه های متعدد فعالیت

5- تقویت و حمایت ازشبکه های مشارکت مردمی ( شبکه سازی )

6- ارزیابی رضایت مندی عمومی به صورت سالانه وانتشار تغییرات پیشنهادی آن در عملکرد عمومی حاکمیت( ایفای نقش و انجام تکالیف)

7- تدوین طرح جامع مشارکت ونظارت های نهاد های مدنی بویژه تشکل های اجتماعی با اعمال سیاست های تشویقی برای صیانت و پایش شاخص های حقوق شهروندی، توسعه انسانی  در تمامی ابعاد توسعه جامعه

8- صدورپروانه فعالیت توسط خود دستگاههای تخصصی به تناسب موضوع فعالیت صورت گیرد و وزارت کشور و استانداری ها و فرمانداری ها  برای حفظ جایگاه نظارتی خود، صرفا برحسن اجرای ضوابط و مقررات مصوبات ، دستور العمل ها و قوانین ابلاغی  ورود پیدا کنند و نقش نظارتی  داشته باشند. واز صدور پروانه فعالیت منع گردند. 


عمده برنامه ها ی آتی در حوزه سمن ها

1- پیگیری رعایت ضوابط مقررات آیین نامه اجرائی  سمن ها  ازسوی اعضای سمن ها

2- پیگیری و اقدام برای تشکیل سمن های تخصصی  و محله محور

3- پیگیری تشکیل جلسات کار گروهای سمن های حوزه بحران و مواد مخدر

4- پیگیری تمامی موارد و موضوعات راهبردی  ومسئله محور مورد انتظار وزرات متبوع درعرصه مشارکت های مردمی بویژه توسعه اجتماعی

5- پیگیری ورورد تشکل های برخوردار برای تحقق برنامه های ششم توسعه درحوزه مشارکت های مردمی  هماهنگی با سایر برنامه های دستگاههای اجرائی

6- پیگیری و اقدام در جهت تحقق گسترش فعالیت های کمی و کیفی برنامه های مشارکت های مردمی در برنامه های مربوط به تاسیس، نظارت ، توانمند سازی،آموزش، مدیریت و پایش سیستم مکانیزه و اطلاع رسانی

7- 8- بهره گیری از شبکه های مجازی و ظرفیت های صدا وسیما و رسانه های جمع برای اطلاع رسانی وافزایش مشارکت های اجتماعی

9- پیگیری و تلاش در جهت آشنایی اعضای سمن ها باعمومات قانون و سایر قوانین موضوعی و مقررات مربوط به حقوق و تکالیف سمن ها متناسب با موضوع فعالیت های تشکل ها

10- تلاش و پیگیری برای ارایه خدمات لازم و مورد نیازنهاد های اجرایی و عمومی غیردولتی  توسط سمن ها در قالب ارائه طرح و برنامه، سایر موارد ...

آسیب شناسی اجتماعی مشارکت سازمان های مردم نهاد استان آذربایجان غربی

مشارکت های مردم در کنار نهاد های دولتی همواره در جوامع مختلف ، موضوع حساس و قابل تحلیل از سوی اعضای جامعه، پژوهشگران و برنامه ریزان بوده است، و تلاش براین بوده است که در مشارکت کنندگان اجتماعی به جای محاسبه منافع فردی به منافع اجتماعی ( غیر پارامتریک)توجه داشته باشند، در تعاریف جدید سازمان های مردم نهاد بهترین عرصه برای مشارکت های اجتماعی مطرح هستند که در آن ستیزه های اجتماعی با مشارکت مردم  سامان  می یابند، اما قلمرو های غیردولتی در گذار تغییرات نرم جامعه دچار تحولات گسترده می شوند و مشکلات و چالشهایی بر سر راه مشارکت های مردمی از جانب مشارکت کنندگان و  نهاد های ذیربط دولتی بروز می نماید که عمدتا ناشی از کم توسعه گی جامعه ،بهره گیری مشارکت کنندگان از عقلانیت ابزاری و  با نیات خاص برای ورو د به عرصه مشارکت ها ،کم توجهی به خصوصیات سرزمینی( اجتماعی، فرهنگی، قومی و مذهبی ...) و کژ کارکرد های نهاد های اجرائی بوده که مجال تفسیر آن در این مختصر  نیست،مع الوصف نظر نگارنده در نگارش حاضر ،شکل گیری خود سمن ها مطرح نیست بلکه این جمع ها چرا و چگونه  با مقاصد و کردارهای اجتماعی و... دراین استان تشکیل  شده اند ؟که به ترتیب  دستگاههای صادر کننده  مجوز به شرح زیر ارائه می گردد:

1-دستگاه تخصصی تشکلهای فرهنگی وهنری اداره کل فرهنگ اسلامی بوده که بر اساس دستور العمل وزراتی مندرج در جدول فوق الذکر در سطح استان فعالیت دارند بر اساس بررسی های انجام شده  ادامه فعالیت آنها کاملا وابسته  هزینه های دولتی بوده که در مناسبت های مختلف در ایام سال با حمایت های مالی نهاد تخصصی وابسته بر نامه هایی را در مکان های رایگان دولتی و بعضا هم اجاره ای اجراء می نمایند و البته در داخل تشکل ها هستند کسانی که با استعداد  شخصی هنری خود  در زمینه نقاشی ،فروش تولیدات سینما یی ، اجرای کنسرت های موسیقی و... هم به دنبال هویت یابی هستند و از این طریق  امرار معاش می نمایند،. و بیشترین آسیب های این تشکل در اجرای کنسرت های موسیقی است که گاها به بهانه حمایت از قشر خاصی مثلا آسیب دیگان ناشی از بحران های طبیعی و انسانی از خوانندگان و هنر پیشه های مطرح از طریق عقد قرداد معین به اجرای برنامهای شاد می پردازند و بدین طریق پس از اتمام مراسم بر نامه ها و کسر هزینه های جاری برگزاری مراسم که معمولا به بیش 96 درآمد های حاصله را در بر دارد بقیه را صرف امور به اصطلاح حمایتی می نمایند و گاها هم بدهکار می گردند ،  ودر واقع یک نوع اشتغال زایی برای مجریان اصلی در قالب تشکل رسمی محسوب می گردد نکته قابل ذکر اینکه در بر گزاری مراسمات این دستی ، با توجه برجسته بودن فضای مذهبی جامعه چند لایه این استان با اعتراض عده ای از افراد مواجه شده و معمولا هم برنامه ها اجراء نمی شود ویا اگر هم اجراء شود با شکایت اشخاص و یا سایر نهاد ها باید در محافل رسمی پاسخ گو شده وبه ادای توضیحات  بپردازند و این روند تقربیا در بین تشکل های موصوف پذیرفته شده و اغلب آنها برای دور زدن این وضعیت و  برای اینکه تبعاتی متوجه آنها نشود با تو جیه و دعوت از مسئولین و مدیران طراز اول سعی در سبک نمودن تبعات بعدی اقدامات خود هستند وتقریبا هر سال این وضعیت تکرار می شود .

2- اداره کل ورزش و جوانان ( سازمان ملی جوانان سابق) متولی ناخواسته تشکل های جوانان (گروههای سنی 29-15)  بوده وعمده سعی  ورزش و جوانان حفظ وضعیت موجود کمی تشکل ها ی موجود جوانان است ، بزرگترین آسیب تشکل های جوانان که تقربیا در تمامی موضوعات کاری قبلا از طریق سازمان ملی جوانان به آنها مجوز فعالیت ( اعتبار نامه )داده شده این است که شکل گیری آنها با اراده دولت انجام شده و به نوعی دولت ساخته هستند و کاملا وابسته به بودجه های دولتی طوریکه باتوجه عدم استقلا ل مالی این گروه سنی ادامه فعالیت  آنها جزء در مواردی برایشان میسور نبوده و غالب اقدامات و فعالیت تشکل جوانان،  هویتی و نمادین  بوده و از شفافیت مالی و عملکردی مناسب و تاثیر گذاری هم  برخوردار نیستند ، و اکثر اعضای این گونه تشکل ها از جوانان( محصلین، دانشجویان ،فارغ التحصیلان دانشگاهها) جویای کار هستند. و همچنین به دلیل مروادت دختر و پسر در برنامه ها ی مشترک تشکل های جوانان آنها با آسیب های جدی عاطفی که با فضای فرهنگی جامعه متناسب بوده و بعضا هم تبعات قضایی و انتظامی را نیز در پی دارد ، مواجه هستند،.و در حال حاضر از 86 تشکل( در دوره ریاست جمهوری آقای خاتمی )28 تشکل  کاهش پیدا کرده است و دستگاه ورزش و جوانان  نظارت خوبی بر سمن های جوان ندارد.

3-اداره کل بهزیستی استان بر اساس قانون ماده 26  تنظیم بخشی از مقررات دولت مکلف است که در حیطه وظایف اش به تناسب در سه بخش توانخشی ، اجتماعی و پیشگیری اقدام تاسیس سمن نماید ، شکل گیری سمن ها در بهزیستی به دو  شیوه  انجام می شود اول از جانب خود گروههای مورد هدف و تحت پوشش بهزیستی مثل : انجمن نابینان، ناشنوایان، معلولین و...که  ذینفع هستند و در آمدها ی انجمن را مستقیما صرف هزینه های خودشان می نمایند، دوم توسط اشخاصی که خودشان تحت پوشش بهزیستی نبوده ولی با هدف انتفاع شخصی در جهت وظایف بهزیستی اقدام به تاسیس سمن می نمایند ،. و غالبا هم با تکیه بر منابع تخصیصی از جانب بهزیستی به فعالیت ها ی شان ادامه می دهند ،.بزرگترین آسیب  تشکل های بهزیستی وابستگی شدید آنها به هزینه های دولتی بوده، و همچنین ورود بازنشستگان دولتی به سمن ها بهزیستی برای ترمیم کسری درآمد هزینه های خانواده شان که بیشتر در موضوعات آسیب های اجتماعی ( اعتیاد) نمود دارند، اقدام به تاسیس سمن می نمایند .، و هیچ نوع نظارت موثر بر روی بر روی آنها صورت نمی گیرد ،.

4- نیرو انتظامی استان با استناد به قانون تجارت اقدام به صدور پروانه فعالیت می نماید و اصرار دارد به اینکه متولی صدور مجوز فعالیت به تشکل ها ناجا  بوده و نه وزارت کشور ، و برای داوری در این خصوص چندین بار به محاکم قانونی مرجوعه داشته است  و حتی به غیر موارد بسیار نادر به استعلامات استانداری و فر مانداری های تابعه در خصوص صلاحیت اخلاقی و انتظامی موسسین سمن ها پاسخ ارسال نمی دارند، مع الوصف آسیب جدی تشکل های ناجا این است که که اولا استعلام سیاسی ، امنیتی ارکان اجرایی سمن از اداره کل اطلاعات صورت نگرفته و در نتیجه مجرمین با محرومیت های قانونی اجتماعی و معاضدین نظام می توانند با دغدغه راحت پروانه فعالیت  خود را از یک نهاد انتظامی دریافت نمایند ، و همچنین  اهداف و روشهای اجرائی سمن ها مندرج در اساسنامه موسسین کارشناسی نشده و افراد سود جو به آسانی در قالب تاسیس سمن و از اخذ مجوز فعالیت از سیستم ناجا  ، مشابه شرکت های تجاری در جامعه  فعالیت می نمایند و بعضا این گونه از سمن ها با اقدامات غیر متعارف خودشان هزینه های اجتماعی بسیار سنگینی را بر دوش جامعه  تحمیل می نمایند ، و نظارت لازم جزء در موارد خاص بر نحوه عملکرد مالی و اجرائی  این گونه از تشکل ها اعمال نمی گردد،.

5- فرمانداری تابعه استان با مصوبه اجرائی ابلاغی هیات محترم دولت اقدام به صدور پروانه فعالیت در عرصه موضوعات متفاوت می نمایند ،عمده آسیب متصور برای سمن های فرمانداری این است که فرمانداری ها به عنوان یک نهاد نظارتی و  نماینده حاکمیت دولت در منطقه به جای نهاد های تخصصی در خصوص عملکرد مالی و اجرائی سمن ها داوری نموده و درخصوص توسعه مشارکت های مردمی از ابزار کافی بر خوردار نبوده و هیچگونه  اعتباری نیز اجرای  برنامه های راهبردی به فرمانداری ها تخصیص نمی یابد .

در هر صورت نتایج  بررسی عملکردی و مالی سمن ها در استان آذربایجان غربی حاکی از آن است بیش از 95 درصد سمن ها با نیات بهره مندی مادی  و اشتغال وارد سمن ها شده اند بویژه در تشکل های امور خیریه و حمایتی  و تشکل های جوانان  که نظارت کافی نیز از سوی دستگاه بهزیستی و  ورزش وجوانان و حتی فر مانداری ها ی تابعه استان مگر در موارد حادروی آنها صورت نمی گیرد ، ولی در 5 درصد بقیه مشارکت ها  مصداقا در امر مدرسه سازی ، مسکن سازی ، بیماران صعب علاج و... قوت داشته و تقربیا گروههای مورد هدف از آن بهره مند هستند ، البته تشکل هایی نیز وجود دارند که هدف موسسین از تاسیس آن دور زدن قانون و سوء استفاده از  خلاء های مدیریتی در مقاطع مختلف تغییر دولت هاست که بتوانند با حرکات نرم  به تحرکات های قومی و مذهبی منطقه دامن بزنند خواسته و  ناخواسته در ایجاد وضعیت های نامطلوب ، سهیم  هستند .

ضمنا نباید فراموش کرد که برخی از اقدامات تشکل های خیریه و جوانان هم تبعاتی در مخدوش کردن وضع جامعه داشته از آن جمله نحوه جمع آوری ناپسند کمک های مردم در معابر عمومی اصلی و پر تردد شهری، و اقدامات بیهوده و بعضا تنش زای برخی از تشکل های جوانان در قبال اخذ مبالغی از نهادهای اجرائی ، که در هردو مورد به جای اینکه گروههای مورد هدف از بهره مند شوند ، کمکها مستقیما به جیب مجریان تشکل ها موصوف سرازیر می شود ود واقع به نوعی برای خودشان اشتغالزائی  نموده ،و هیچ نظارتی از سوی دستگاه اجرائی بر فعالیت های آنها صورت نمی گیرد و صرفا به ارائه یک گزارش صوری و نمایشی از سوی سمن ها بسنده می گردد،.

همچنین از بین تشکل های استان حدوداً 28 تشکل با موضوع امور زنان در مناسبت های مختلف از تقویم سال به صورت مقطعی فعال هستند ، بررسی تشکل های زنان بخاطر شرایط جامعه سنتی از دو جنبه قابل تامل است ، اول باز خوانی حضوز شخصی زنان در اجتماعات بدون درنظر گرفتن جنسیت آنهاکه معمولا منتسب به جریانات سیاسی بارز هستند ، دوم بازخوانی حضور زنانی که به برابر طلبی زنان متعقد هستند و تعامدا  در معرکه ها و جنبش های سیاسی- اجتماعی زنان برابر طلب شرکت نموده و مشارکت آنها نیز در صحنه های سیاسی غیر ایده لوژیک وگفتمان شان نیز به جریانات چپ و راست متکی  نمی باشد و  نگاه آنها بدون نظر در گرفتن نوع حکومت ها ، باز تولید خواسته های شان در بزنگاههای تاریخی مطرح است ،لذا با توجه به شرایط مسلط حاکم مذهبی – اجتماعی در جامعه و بعضا چرخه رسوم نا نوشته قومیت های مختلف در جوامع محلی که تعدادشان هم در جامعه ما  قابل توجه است مانعی برای حضور معنا دار برابر طلبی  زنان همانند جوامع مدرن غربی محسوب می شوند ، ضمن اینکه از ناحیه اکثریت جامعه زنان استان هم به جهت نوع نگاه مذهبی حاکم و بافت فکرشان در مقابل این گونه از حرکات فمنیستی ( زنان برابر طلب )مقاومت سنتی دیده می شود ،

مع الوصف در حال حاضر جنبش فمنیستی بدلیل فضای اجتماعی – سنتی  استان منتفی بوده و اغلب زنانی هم که شخصا به برابری طلبی زنان در جامعه متقدند به جریانات سیاسی چپ منتسب بوده  و بیشتر در زمان انتخابات مجلس بعنوان کاندیداتوری مطرح می شوند و تقربیا  می توان عنوان نمود که به صورت فردی به یک کار سیاسی  وارد می شوند و لاغیر... و همانطوری که ذکر شد در حال حاضرجنبش فمنیستی به معنای دوم بدلیل فضای بسته اجتماعی در آذربایجان غربی موجود نمی باشد.

دستاورد ها،و چشم اندازه تشکل های غیر دولتی

با توجه به فراز و نشیب های تحولات اخیر در دولت تدبیر و امید فرصت ها ی جدیدی را  در حوزه سمن ها  مطرح  است که مهمترین آن در سطح ایده ها:

 1-  باز خوانی گفتمان حاکم در جامعه با محوریت مشارکت های مردمی ،طوری که موضوع بسط جامعه مدنی وپرداختن به مسائل مربوط به حقوق شهروندی به عنوان موضوعات  اساسی و موثر در توسعه جامعه  تاکید شده است .

2- شناسایی و دعوت از بازیگران و فعالین عرصه های متعدد اجتماعی و فرهنگی با هدف  گسترش تغییرات آرام و کوچک و پرداختن به سازگاری ابزار و هدف در بین این نیروها ست.

3- گسترش کمی و کیفی زندگی انجمنی و شبکه ها و اقدامات نمادی کوچک بویژه در برخی از حوزه های  زیست محیطی .

4-برجسته شدن موضوعات مربوط مطالبات به قومیت ها ی محلی که به بصورت شعارهایی در استقبال ازسفر اخیر کاروان دولت تدبیر و امید بوضوع مشهود بود است .

چالش هایی که سمن ها با آن  مواجه هستند:

1-ساختار نوپا و بسیار ضیعف خود تشکل ها که اگر حمایت های مالی دولتی ازآنها انجام نشود ، سمن ها قادر به ایفای نقش شان نخواهد بود .

 2-گسترش گروههای محدود دولتی و یا شبه دولتی تحت عنوان سمن که به نوعی نیات مدیران صحنه گردان را پیاده می نمایند.

3- ضعف مدیریت انسانی و مالی در تشکل ها و  تمرکز مدیریت بین افراد خاص ، کسب درآمد شخصی و قانون گریزی .

4-فقرتئوریک سازمانی و فاقد راهبرد مشخص و افراد آموزش‏دیده در شکل گیری تشکل ها .

5- عدم شفافیت و پاسخگویی در بین تشکل ها طوری که در مقابل بروزکوچک ترین زمینه فساد آسیب پذیر هستند.

6-  نگاه دولتی در فربه نمودن سمن ها همسو به طریق واگذاری پروژه ها دولتی به آنها.

7- جهانی شدن بزرگترین چالش پیش روی سمن ها نوپا است که قادر به همگرایی با سیاست های وحدت گرایی جهانی نیستند و قواعد بازی را بلدنیستند.

 8- مشکلات حقوقی و ثبتی سمن ها، وجود آیین نامه ها ودستور العمل های متعدد ،تعدد مراجع نظارتی و صدور پروانه های فعالیت به سمن ها .

9- عدم ثبات اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی برای فعالیت های پایدارتشکل های غیردولتی

10- عدم پاسخگویی و شفافیت عملکرد مالی و اجرائی ازجانب سمن ها سنتی و تخصصی 

11- خلاء نظارتی از سوی دستگاههای اجرائی تخصصی  به تناسب موضوع فعالیت سمن ها درجامعه بارویکرد حمایتی

12- مشکلات مالی سمن ها و نیازآنها به تخصیص اعتبارات دولتی 

13- آشنا نبودن اکثریت سمن ها به شیوه های مدیریت های نوین ، وشیوهای تجهیز منابع مالی برای کاهش وابستگی به دولت

14- تقابل جامعه سنتی با جامعه مدرنیته وگذرازغالب بودن افکار سنتی در مباحث فرهنگ سازی برای ایفای نقش سمن ها به عنوان یک نیاز اساسی در جامعه فعلی

15- عدم گردش مسئولیت ها درمدیریت داخلی سمن ها و قائم به فرد شدن اقدامات تشکل ها

16-اقدامات بیهوده و مصرفی سمن ها تحت عنوان فعالیت که بعضا هزینه های اجتماعی وامنیتی ... را درپی بردارد

17- ورود سمن به شبکه های مجازی و بدنبال آن پیامدهای گرفتار شدن در دام جریانات قومی و نرم .

18-ایفای نقش دو گانه هیات نظارت بر سمن های استان در امر صدور پروانه فعالیت و نظارت بر فعالیت های سمن ها که دو موضوع جداگانه هستند.

وضعیت موجود سازمان های غیر دولتی استان آذربایجان غربی

سازمان های غیر دولتی در کنار بخش خصوصی و دولت ، رکن سوم توسعه پایدار را تشکیل می دهند ، بر اساس آمار موجود در ابتدای سه سال  1395، 290 سمن در استان موجود است ، که از این تعداد 210 سمن به ثبت رسیده و 80 سمن به ثبت نرسیده است، 89درصد دارای مجوز و 11 درصد بدون مجوز هستند ، 239 تعداد فعال و 51 نعداد غیر فعال هستند ، که 91 درصد دارای مجوز فعالیت و 9 در صد بدون مجوز هستند ، تعداد نیروی انسانی (زن ومرد) در سازمان های غیر دولتی 14117نفر است ، که از این تعداد 83 درصد به صورت پاره وقت و 17 درصد بطور تمام وقت مشغول به فعالیت هستند .   و تعداد7682نفرزن و تعداد 6435 نفر مرد هستند ، از کل نیروی انسانی در سمن های استان 22 در صد دارای تحصیلات زیردیپلم ، 37 در صد دیپلم و فوق دیپلم ، 38درصد لیسانس و فوق لیسانس و 3درصد دکتری تخصصی و تحصیلات حوزوی هستند، سازمان های غیر دولتی در استان در عرصه های متنوعی فعالیت می کنند .  19درصد در حوزه خیریه ،22در صد در حوزه اجتمالعی ، 13درصد در حوزه فرهنگی ، 11 در صد در حوزه علمی ، 8درصد در حوزه آسیب های اجتماعی ، بهداشت و درمان 6درصد ، مذهبی 5، توسعه پایدار 2 در صد ، ورزش 2 در صد ، محیط زیست 10 در صد ، بشر دوستانه و عمرانی 2 درصد ، از مهمترین حوزه های فعالیت غیر دولتی در استان هستند .درمجموع سازمان های غیردولتی 7درصد برش کشوری را تشکیل می دهند.

گروههای مختلفی از خدمات سمن ها بهره مند هستند ، 62 درصد موسسین و متقاضیان  تاسیس سمن ها ، 7درصد جوانان ، 6درصد معلولین، 12در صد مستنمدان ،4 درصد بیماران خاص ، 1 درصد سالمندان ، 7 درصد آسیب دیگان اجتماعی ( مواد مخدر)و عموم مردم  و 2 درصد سایر.،

 حیطه جغرافیایی فعالیت سمن های استان ، به ترتیب درمحدوده سطح  شهرستانی 96وسطح استانی  درصد ،فعالیت می نمایند.

  

عمده راهکارهای پیشنهادی

1- تصویب قانون جامع تشکل ها در مجلس شورای اسلامی

 2-  برون سپاری فعالیت ها و اقدامات قابل واگذاری به سمن های فعال و برخودار

3- حمایت مادی و معنوی و توسط دستگاههای اجرائی استان از سمن ها

4-ایجاد ثبات و اعتماد سازی لازم  در جامعه برای ورود سمن ها درعرصه های متعدد فعالیت

5- تقویت و حمایت ازشبکه های مشارکت مردمی ( شبکه سازی )

6- ارزیابی رضایت عمومی سالانه وانتشار تغییرات پیشنهادی آن در عملکرد عمومی حاکمیت( ایفای نقش و انجام تکالیف)

7- تدوین طرح جامع مشارکت ونظارت های نهاد های مدنی بویژه تشکل های اجتماعی با اعمال سیاست های تشویقی برای صیانت و پایش شاخص های حقوق شهروندی، توسعه انسانی  در تمامی ابعاد توسعه جامعه.

 عمده برنامه ها ی آتی در حوزه سمن ها

1- پیگیری رعایت ضوابط مقررات آیین نامه اجرائی  سمن ها  ازسوی اعضای سمن ها

2- پیگیری و اقدام برای تشکیل سمن های تخصصی  و محله محور

3- پیگیری تشکیل جلسات کار گروهای سمن های حوزه بحران و مواد مخدر

4- پیگیری تمامی موارد و موضوعات راهبردی  ومسئله محور مورد انتظار وزرات متبوع درعرصه مشارکت های مردمی بویژه توسعه اجتماعی

5- پیگیری ورورد تشکل های برخوردار برای تحقق برنامه های ششم توسعه درحوزه مشارکت های مردمی  هماهنگی با سایر برنامه های دستگاههای اجرائی

6- پیگیری و اقدام در جهت تحقق گسترش فعالیت های کمی و کیفی برنامه های مشارکت های مردمی در برنامه های مربوط به تاسیس، نظارت ، توانمند سازی،آموزش، مدیریت و پایش سیستم مکانیزه و اطلاع رسانی

7- 8- بهره گیری از شبکه های مجازی و ظرفیت های صدا وسیما و رسانه های جمع برای اطلاع رسانی وافزایش مشارکت های اجتماعی

9- پیگیری و تلاش در جهت آشنایی اعضای سمن ها باعمومات قانون و سایر قوانین موضوعی و مقررات مربوط به حقوق و تکالیف سمن ها متناسب با موضوع فعالیت های تشکل ها

10- تلاش و پیگیری برای ارایه خدمات لازم و مورد نیازنهاد های اجرایی و عمومی غیردولتی  توسط سمن ها در قالب ارائه طرح و برنامه، سایر موارد ...


فرایند صدور پروانه تأسیس سازمان های مردم نهاد به متقاضیان تأسیس از طریق فرمانداری های تابعه و استانداری، موضوع تصویب نامه هیأت محترم وزیران به شماره 27862/ ت 31281 ه

ردیف

مراحل انجام فعالیت

محل انجام کار

ملاحظات

1

رویت،بررسی و تایید یا رد اولیه درخواست از طریق شبکه استانداری و اعلام نتیجه به متقاضی

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

2

طرح درخواست تایید شده و یا اعتراضات واصل شده به درخواست های رد شده در هیئت نظارت بر سازمان های مردم نهاد استان و شهرستان

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

با داوری اعضای هیئت نظارت بر سمن های استان(معاون محترم سیاسی-نماینده سمن ها نماینده شورای اسلامی)

3

اعلام اسامی درخواست های تایید شده به سبک شرکت ها جهت انجام مراحل استعلام و ثبت نام رسمی سمن

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

4

دریافت مدارک هویتی وتحصیلی و عکس از موسسین

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

5

ارسال استعلامات و صلاحیت فردی و موضوع هدف به دستگاه های تخصصی و مراجع ذی صلاح

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

6

دریافت پاسخ استعلامات از مراجع استعلام شونده

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

7

برگزاری جلسات مجمع عمومی برای تصویب اساس نامه،انتخاب روزنامه و حق عضویت

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

8

برگزاری جلسات تعیین سمت اعضای هیئت مدیره و انتخاب مدیر عامل بر اساس صورت جلسه مجمع عمومی اولیه

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

9

دریافت مدارک هویتی و تحصیلی و عکس از موسسین

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

10

ارسال استعلام برای مدیر عامل در صورتی که خارج از موسسین اولیه باشد

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

11

دریافت پاسخ استعلام در صورتی که هر یک از اعضای هیئت مدیره،بازرسان و یا مدیر عامل خارج از موسسین اولیه باشد

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

12

ارسال صورتجلسات مجمع عمومی موسس،هیئت مدیره و اساس نامه امضا شده به ثبت شرکت ها جهت انتشار آگهی تاسیس

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

13

دریافت آگهی تاسیس و شماره ثبت حقوقی سمن

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

14

تهیه پروانه

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

_

15

امضای پروانه فعالیت توسط استاندار یا فرماندار محترم

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

استاندار یا فرماندار محترم

16

تحویل پروانه به مدیر عامل یا رییس هیئت مدیره سمن

دبیرخانه هیئت نظارت بر سمن ها مستقر در دفاتر امور اجتماعی و فرهنگی

هیئت نظارت بر سمن های استان و شهرستان







کلیه حقوق این وب سایت متعلق به استانداری آذربایجان غربی می باشد. 1397